БАИШЕВ ИЛЬЯ ГАВРИЛЬЕВИЧ 100 СААҺЫН КӨРСӨ

Баишев Илья Гаврильевич

   Баишев Илья Гаврильевич уоттаах сэрии ветерана. 1943 сыллаахха армияҕа ыҥырыллан төрдүс  Украинскай фроҥҥа авиационнай истребительскай полкаҕа сулууспалыыр. Арҕаа Украина, Чехословакия столицата Праганы босхолоспута. Кыайыыны Украина Мукачева диэн куоратыгар көстөр. Төһө да сэрии бүттэр старшина Баишев салгыы сулууспалыы хаалар. 1951 сыллаахха дойдутугар эргиллэн кэлэр.

   Илья Гаврильевич айыл5аттан ураты уруһуйдьут талааннааҕа, олус үчүгэй, чуолкай буочардааҕа. Сэрии кэмигэр командование ону таба көрөн штабка картограф –писарынан, онтон авиация кылаабынай ыстаабыгар писар-чертежнигынан сулууспалатар.

  Айылҕаттан мас ууһа, артистическай чаҕылхай талааннааҕа. Шрифтар араастарын билэринэн, сатаан туттарынан, художественнай кырааска араас өҥүн эгэлгэлээн оонньоторунан улахан маастар этэ. Үөрэҕэ суох киһиэхэ кини үрдүк таһымнаах режиссер этэ. «Ньургун Боотур» олоҥхону Дьабыылга кини аан бастаан туруорбута уонна республикаҕа биллибитэ. Онтон «Сайсары», «Күкүр Уус», «Айаал», «Ини-бии», «Олох оонньуута»,курдук бөдөҥ драматическай айымньылары ситиһиилээхтик туруорбута. Кини бэйэтэ режиссер, артист, художник-оформитель, костюмер буолара.1961сыллаахха Майатааҕы народнай театрга режиссерынан үлэҕэ ыҥырыллар. Онно «Дьадаҥы Дьаакып», «Киһини туох киэргэтэрэ», «Киирик кэргэттэрэ» уо.д.а. драмалары ситиһиилээхтик туруорбута.1963 сыллаахха Төҥүлү кулуубугар пенсияҕа тахсыар диэри сэбиэдиссэйинэн, режиссерунан, художнигынан үлэлээбитэ. Илья Гаврильевич культура эйгэтигэр өр кэмнээх үлэтэ Саха АССР Верховнай Советын Бочуотунай Грамотатынан, РСФСР культуратын министерствотын Бочуотунай Грамотатынан, оройуон, нэһилиэк элбэх грамоталарынан, дипломнарынан, махтал суруктарынан наҕараадаламмыта. Хас да төгүл уус-уран самодеятельность республикатааҕы, оройуоннаа5ы көрүүлэрин лауреаттарынан буолбута. Кини ордук уус-уран ааҕыыларга табыллара. Ол курдук , «Өрүөл кэриэһэ», «Ырыа буолбут олох», «Кыһыл ойуун» монологун аахтаҕына истэ олорор киһиэхэ айымньы ис хоһооно илэ-чахчы арыллан, көстөн кэлэр курдук буолара. Ол курдук ис дууһатыттан итэ5этиилээхтик толороро.

   Илья Гаврильевич киһи  быһыытынан олус көнө майгылаах, туох баарынан сөп буолан сылдьар, элбэх көрдөөх-нардаах, көннөрү кэпсэтэр да саҥатыгар наар сыана5а оонньуу сылдьар курдук уустаан-ураннаан ыпсаран саҥаран кэпсэтэр этэ. Ыраахтан илиитин уунан «Туругур» диэн эҕэрдэлэһэрэ,ол иһин дьон-сэргэ убаастаан «Туругур Ылдьаа» диэн ааттыыллара.    

Евдокия Баишева , 2015сыл